We horen en lezen het al jaren. Het vmbo kampt met een negatief imago en wordt gezien als ‘het afvoerputje van het voortgezet onderwijs’. Positieve rapporten van de onderwijsinspectie en prima doorstane veiligheidsmonitoren ten spijt: het imago blijft onveranderd negatief. Natuurlijk zijn er grote kwaliteitsverschillen tussen scholen, maar dat staat niet in een 1-op-1-verhouding met het soort onderwijs dat daar wordt gegeven. Het vmbo komt op een aantal punten zelfs beter naar voren dan havo en vwo. Kwaliteit is dan ook niet hetzelfde als beeldvorming; met de kwaliteit van het vmbo is niet zoveel aan de hand, met het imago des te meer.

Wat is vmbo?

Wat er schort aan de term vmbo, is dat het niet duidelijk is. Want wat is het vmbo nou precies? Het is dus zeg maar de oude mavo met het vbo (dat waren allerlei vormen van het lbo bij elkaar, denk lto, huishoudschool, leao en meer daarvan), maar dan weer opgesplitst in een basis-, kader-, theoretische en, extra optie, gemengde leerweg. Nee, echt duidelijk is het inderdaad niet. Maar dat waren al die richtingen die onder het lbo vielen ook niet bepaald. Kwestie van wennen? Lijkt me niet, het vmbo bestaat inmiddels alweer bijna dertien jaar. En toch veranderen sommige vmbo-scholen nostalgisch hun naam weer naar mavo, om toch maar geen last te hebben van dat verdomde vmbo-imago.

En wie hebben uiteindelijk de meeste last van dit imago? De leerlingen zelf! Meer leerlingen gaan naar hogere vormen van onderwijs, maar niet altijd terecht. Ouders maken bij een gefundeerd vmbo-advies soms toch de keuze voor havo. Het resultaat: leerlingen die overbelast worden en wiens zelfvertrouwen nog lager is dan hun gebrekkige resultaten. En wat nou als je wel naar het vmbo gaat? Misschien heb je al het gevoel dat je je ouders teleur stelt. Op school gaan ook havo- en vwo-leerlingen lekker mee in het negatieve imago, waardoor vmbo-ers het gevoel hebben voor minderwaardig te worden aangezien. En dan zijn er nog de docenten, die soms lage verwachtingen koesteren van hun leerlingen en hen daarmee onvoldoende uitdagend onderwijs bieden. Je talenten blijven ongezien, je motivatie gaat net zo hard omlaag als je prestaties, en je zelfvertrouwen verdwijnt als sneeuw voor de zon. Zo blijkt het negatieve imago van het vmbo een soort self fulfilling prophecy.

Het perspectief van de vmbo-er:

Wat kunnen we doen? Laten we de cirkel doorbreken! Door de jaren heen zijn er al vaker goede initiatieven genomen met dit doel. Zo stuurde Corine Korrel, van Onderwijs On Stage, een brief naar alle ouders van leerlingen die de CITO-toets hadden gemaakt, waarin zij hen vroeg om vooral op een positieve manier met hun kinderen te praten over het vmbo, onder het motto ‘Alles mag je worden. Behalve ongelukkig. Beloofd?’. BN-ers gingen op de bres voor het vmbo, en probeerden in talkshows de mooie kanten van het onderwijstype te benadrukken. Sinds afgelopen zondag is hier een mooi initiatief bijgekomen. VPRO’s ‘Ik ben vmbo’ volgde iedere week een andere vmbo-leerling, die laat zien hoe zijn leven thuis en op school, met vrienden en in de liefde, eruitziet. Wat een verademing. Het vmbo zoals het wordt waargenomen door een scholier. Eerlijk en individueel, dus zonder de pretentie HET vmbo te laten zien, maar wel vanuit een positieve visie op het onderwijs en de leerlingen!